Kościół filialny w Smolniku

Smolnik – to niewielka wieś w gminie Komańcza, położona pomiędzy doliną Łupkowa a szczytem Magurycznego, w malowniczej dolinie jednej z większych bieszczadzkich rzek – Osławy. Powstała w XVI w. na mocy prawa nadanego w 1511 r. przez Starostę Sanockiego, a zarazem Hetmana Wielkiego Koronnego i Wojewody Krakowskiego – Mikołaja Kamienieckiego. Osadnicy, jak wskazuje nazwa wsi, smolarze stanowili ją na tzw. surowym korzeniu, wydzierając ogniem bezkresnej wówczas puszczy każdą piędź ziemi.

Już z mocy prawa Smolnik zapowiadał się na bardzo dużą wieś, bo obejmował teren późniejszych ośmiu miejscowości i rzeczywiście taki status tzn. największej wsi Starostwa Sanockiego uzyskał w 2 połowie XVI w. Specyfikę klimatu Smolnika wynikającą z położenia z dala od głównych linii komunikacyjnych, dodatkowo podkreślają znajdujące się w niej relikty przeszłości. Można więc zobaczyć kilka zabudowań łemkowskich, jedne lepiej inne gorzej zachowane, ale prawdziwą perełką na miarę gminy, powiatu województwa a może kraju jest kościół. To zbudowana w 1806r. cerkiew pw. Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja, konsekrowana w 1846 roku. Świątynia jest murowana z kamienia, układanego na zaprawie wapienno-glinianej z dodatkiem słomy, otynkowana. Drewniana więźba dachowa cerkwi wykonana została przez dawnych cieśli bez użycia gwoździ – elementy łączono drewnianymi kołkami. Z bryły obiektu wyraźnie wyróżnia się wysoka czworoboczna wieża nad przedsionkiem, pokryta cebulastym hełmem. Na frontowej ścinie w górnej części portret patrona – św. Mikołaja. Nad nawą i sanktuarium ośmioboczne wieżyczki zwieńczone hełmami z pseudolatarniami i krzyżem. Z boku niewielkie przybudówki, z tyłu cerkwi zakrystia.Na zewnątrz wygląda skromnie. Natomiast powiedzieć, że wnętrze jej jest piękne, to mało. W centrum zadziwia nas przepiękny ikonostas z XIX wieku o charakterze barokowymoraz trzy ołtarze boczne (jeden w stylu rokoko, pochodzi z XVIII wieku).

Niektóre ze znajdujących się w ołtarzu ikon są znacznie starsze od świątyni.  Ściany i sklepienia zdobią przepiękne i przebogate polichromie. Specyficznym elementem wnętrza jest chór i krużganki wiodące na wieżę , a to wszystko z kamienia. Obok świątyni stoi dzwonnica wykonana z takiego samego materiału i w taki sam sposób zbudowana, zdolna udźwignąć znacznie cięższe dzwony niż te, jakie dotąd w niej instalowano. W świątyni znajduje się także epitafium zmarłego w 1813 roku księdza – parocha Bazyla Ławrowskiego, który w okresie kiedy cerkiew budowano, był właścicielem wioski. W 1979 roku utworzono w Smolniku parafię, a cerkiew zaadaptowano do potrzeb liturgii rzymskokatolickiej. W 1983 roku utworzono parafię Nowy Łupków, a kościół w Smolniku służy jako kościół filialny.

Od lat 90-tych XX wieku mieszkańcy wsi Smolnik i Mików, około 28 rodzin, nieustannie podejmują działanie w celu ratowania swej świątyni. Zmiany w glebie spowodowały pękanie murów i odchylanie się wieży głównej, zapadały się nagrobki na cmentarzu. Próbowano różnych form działania. W rezultacie wzmocniono fundament nawy głównej, odwodniono teren, uzupełniono ubytki w ścianach. Od 2012 roku trwa renowacja świątyni w Smolniku.

We współpracy z Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków wykonano remont dachu, położono nową elewację zrekonstruowano i odnowiono okna. Pracy nad odnowieniem świątyni jes jeszcze bardzo dużo, dlatego wszystkim dobroczyńcom dziękujemy za każda ofiarę, a w modlitwach polecamy ich Bogu, aby obdarzał wszelkim dobrem. Bóg zapłać.